PDA

Xem bản đầy đủ : Cần nhận thức đúng về hiệu lực Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017



TKTP&CNTT
14-06-2018, 04:08 PM
Vừa qua vào ngày 04-05/6/2018, Kiểm sát viên Phòng 1 - Viện KSND tỉnh Tiền Giang được lãnh đạo Viện phân công giữ quyền công tố tại phiên tòa xét xử hình sự sơ thẩm vụ án “Giết người và gây rối trật tự công cộng” xảy ra trên địa bàn tỉnh Tiền Giang.
Do bộc phát mâu thuẫn cá nhân, cự cãi qua lại nên vào lúc khoảng 22 giờ 29 phút ngày 31/01/2017, tại quán Bar 268, Khu phố 9, Phường 5, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, Ngô Phương Hoàng Lâm, Nguyễn Thanh Sơn, Lư Hoàng Hải, Trần Minh Trí và Nguyễn Tấn Anh Quốc có hành vi dùng dao nhọn đâm và rượt đuổi, đánh Trần Trung Nhân dẫn đến tử vong.
Qua điều tra, truy tố và xét xử Ngô Phương Hoàng Lâm và Nguyễn Thanh Sơn về tội “Giết người” với tình tiết định khung “có tính chất côn đồ”, Lư Hoàng Hải, Trần Minh Trí và Nguyễn Tấn Anh Quốc về tội “Gây rối trật tự công cộng”.
Hội đồng xét xử tuyên phạt Ngô Phương Hoàng Lâm 18 năm tù giam, Nguyễn Thanh Sơn 15 năm tù giam. Lư Hoàng Hải 12 tháng tù giam, Trần Minh Trí 09 tháng tù giam và Nguyễn Tấn Anh Quốc 09 tháng tù giam. Về mức hình phạt quan điểm giữa Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang cơ bản thống nhất nhau.
Tuy nhiên, quan điểm áp dụng Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009 (gọi tắt là BLHS cũ) và Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 (gọi tắt là BLHS mới) thì chưa được thống nhất.
Theo Nghị Quyết số 41/2017/QH14 ngày 20/6/2017 của Quốc hội khóa 14. Về việc áp dụng nguyên tắc có lợi trong chính sách hình sự đối với bị can, bị cáo theo tinh thần BLHS mới: Nghĩa là trong quá trình vận dụng pháp luật giửa BLHS cũ và BLHS mới, theo hướng có lợi là phải áp dụng. Do đó đối với các bị cáo Lư Hoàng Hải, Trần Minh Trí, Nguyễn Tấn Anh Quốc Viện kiểm sát đề nghị áp dụng Khoản 1, Điều 245 BLHS cũ để xét xử (dù phạm tội có hung khí nguy hiểm). Bởi nếu chiếu theo BLHS mới, hành vi phạm tội của các bị cáo nếu có hung khí nguy hiểm sẽ phạm vào Khoản 2 Điều 318 BLHS mới, có mức phạt cao nhất của khung này đến 07 năm tù. Quan điểm vận dụng pháp luật này cơ bản được Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang chấp nhận.
Tuy nhiên, cùng thời điểm án xảy ra như đã nêu trên, thì đối với nhóm tội “Giết người” như Ngô Phương Hoàng Lâm và Nguyễn Thanh Sơn Viện kiểm sát thấy rằng việc phạm tội có tính chất côn đồ, theo cơ cấu của điều luật giửa BLHS cũ và BLHS mới có khung hình phạt tương đồng và giống nhau (không cao hơn và cũng không thấp hơn về mức phạt). Vì tại Điểm n Khoản 1 Điều 93 BLHS cũ và Điểm n Khoản 1 Điều 123 BLHS mới đều qui định có mức phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Do vậy, để phát huy triệt để tính hiệu lực của pháp luật hình sự mới và nếu như quay về áp dụng BLHS cũ cũng không có lợi gì cho các bị cáo. Mặc khác, tại thời điểm xét xử sơ thẩm thì hiệu lực của BLHS cũ không còn hiệu lực. Trong khi đó hiệu lực của BLHS mới đang được quán triệt thực hiện. Thế nhưng, Hội đồng xét xử không đồng tình quan điểm nầy, vẫn áp dụng BLHS cũ để xét xử các bị cáo.
Vậy thì vấn đề nhận thức và áp dụng thế nào cho phù hợp với pháp luật hiện hành và phát huy tối đa tính hiệu lực của pháp luật nhất là BLHS mới. Vì chính BLHS mới này nó đã tham gia điều chỉnh gần như toàn bộ các mối quan hệ xã hội trong lĩnh vực hình sự đối với mọi hành vi của công dân trong thời điểm hiện nay. Nên chăng, chúng ta không nên nhận thức một các máy móc về quan điểm có lợi cho bị can, bị cáo trong trường hợp thực tế của vụ án trên. Vì nếu áp dụng như vậy là hoàn toàn không có lợi ích gì cho các bị cáo. Ngược lại vô tình chúng ta tạo ra lực cản của việc tổ chức thực hiện BLHS mới, làm kìm hản, không phát huy được tính năng pháp lý hiệu lực của pháp luật mà cụ thể là BLHS mới.
Những quy định có lợi cho người phạm tội của BLHS mới theo qui định của Nghị Quyết số 41/2017/QH14 ngày 20/6/2017 của Quốc hội khóa 14 bao gồm các quy định về xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội thì chúng ta áp dụng….
Việc áp dụng Bộ luật hình sự nào để có lợi cho người phạm tội trong khi quy định mức hình phạt giữa hai Bộ luật hình sự cũ và mới tương đồng nhau, thì rõ ràng ở đây không có yếu tố “có lợi”. Vậy tại sao không áp dụng khi BLHS mới và bản thân BLHS mới còn có yếu tố đang có hiệu lực pháp luật nên chăng chúng ta thực hiện là phù hợp.
Như vậy, việc áp dụng BLHS mới phải được thực hiện như thế nào mới áp dụng đúng, thống nhất, kịp thời, chính xác và phát huy được tính hiệu lực của pháp luật. Mong được sự chia sẽ của đồng nghiệp và bạn đọc.
Nguyễn Tấn Bảo - VKSND tỉnh Tiền Giang

TKTP&CNTT
20-06-2018, 07:52 PM
Qua nghiên cứu tình huống mà tác giả đưa ra, xin có một số quan điểm trao đổi cùng tác giả như sau:
Vấn đề về tội danh như tác giả đã nêu thì đã rõ, Tòa án đã xét xử đúng người và đúng tội. Tuy nhiên, đều mà tác giả còn trăn trở đó là cần áp dụng luật nào cho chín xác, hay nói cách khác là xử bị cáo theo tội danh Giết người theo quy định tại điều 93 Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 hay tại điều 123 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017.
Theo quy định tại điểm b, khoản 1, điều 2 Nghị quyết 41/2017/QH14 ngày 20/6/2017 của Quốc hội quy định “Các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng; quy định hình phạt nhẹ hơn, tình tiết giảm nhẹ mới; miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội thì được áp dụng đối với cả những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử hoặc đối với người đang được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, xóa án tích”. Theo tinh thần của Nghị quyết 41 thì những quy định có lợi cho người phạm tội được áp dụng cả trong trường hợp Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 chưa có hiệu lực thi hành.
Như tác giả đã phân tích, bị cáo Ngô Phương Hoàng Lâm và Nguyễn Thanh Sơn phạm tội giết người với tình tiết định khung là tính chất côn đồ. Theo tinh thần của Nghị quyết số 04/2004/NQ-HĐTP ngày 05 tháng 11 năm 2004 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao, đối chiếu với quy định điều 93 Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 và điều 123 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 có thể nhận thấy rằng các khung hình phạt quy định là tương đồng như nhau, không cao hơn cũng không thấp hơn về hình phạt. Trong trường hợp này, nếu như chúng ta áp dụng Nghị quyết 41 những nguyên tắc có lợi cho bị cáo để xét xử theo Điều 93 Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 hoặc Điều 123 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 thì chắc rằng không có lợi gì cho bị cáo vì hình phạt ở hai điều luật này là như nhau.
Hơn nữa, tại điểm a, khoản 1, điều 1 Nghị quyết 41/2017 quy định Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 có hiệu lực thi hành ngày 01/01/2018, đồng nghĩa với việc Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 cũng hết hiệu lực.
Căn cứ vào các phân tích trên tôi đồng tình với tác giả rằng cần xét xử bị cáo Ngô Phương Hoàng Lâm và Nguyễn Thanh Sơn phạm tội giết người theo quy định tại Điều 123 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017.

Duy Thanh - VKSND thị xã Cai Lậy

TKTP&CNTT
20-06-2018, 07:54 PM
Sau khi nghiên cứu bài viết “Cần nhận thức đúng về hiệu lực Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017” của tác giả tôi có một số ý kiến trao đổi như sau:
- Thứ nhất: Theo quy định tại Khoản 1, Điều 7 (Hiệu lực của Bộ luật hình sự về thời gian) Bộ luật hình sự 2015 “1. Điều luật được áp dụng đối với một hành vi phạm tội là điều luật đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm mà hành vi phạm tội được thực hiện” và Điểm a, Khoản 1, Điều 2 (Việc áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015) của Nghị quyết số 41 ngày 20/6/2017 của Quốc Hội “1. Kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2018, Bộ luật Hình sự năm 2015 được áp dụng như sau: a) Tất cả các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 được áp dụng để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đối với người thực hiện hành vi phạm tội từ 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018”. Như vậy, Cơ quan tiến hành tố tụng chỉ áp dụng Bộ luật hình sự 2015 để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đối với người thực hiện hành vi phạm tội từ 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018.
- Thứ hai: Do trong thời điểm chuyển tiếp giữa việc áp dụng Bộ luật hình sự năm 1999 được sửa đổi, bổ sung năm 2009 (Bộ luật hình sự năm 1999) và Bộ luật hình sự năm 2015 được sửa đổi bổ sung năm 2017 (Bộ luật hình sự năm 2015) và để nhằm đảm bảo nguyên tắc có lợi cho người phạm tội nên tại Khoản 3, Điều 7 Bộ luật hình sự năm 2015 có quy định “3. Điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành” và tại Điểm b, Khoản 1, Điều 2 Nghị quyết số 41 ngày 20/6/2017 của Quốc Hội quy định “b) Các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng; quy định hình phạt nhẹ hơn, tình tiết giảm nhẹ mới; miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội thì được áp dụng đối với cả những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử hoặc đối với người đang được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, xóa án tích”. Như vậy, Cơ quan tiến hành tố tụng chỉ được áp dụng Bộ luật hình sự 2015 để giải quyết đối với những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử nếu việc áp dụng Bộ luật hình sự 2015 có lợi cho người phạm tội.
Từ hai phân tích trên đối chiếu với vụ án Ngô Phương Hoàng Lâm cùng đồng phạm bị Cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Tiền Giang khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về các tội “Giết người” và “Gây rối trật tự công cộng”. Tôi hoàn toàn thống nhất với quan điểm xét xử của Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang khi áp dụng Điểm n, Khoản 1, Điều 93 Bộ luật hình sự năm 1999 để xét xử các bị cáo Ngô Phương Hoàng Lâm và Nguyễn Thanh Sơn về tội “Giết người”. Vụ án xảy ra ngày 31/01/2017 trước ngày Bộ luật hình sự năm 2015 có hiệu lực thi hành (ngày 01/01/2018); tại Điểm n, Khoản 1, Điều 93 Bộ luật hình sự năm 1999 và Điểm n, Khoản 1, Điều 123 Bộ luật hình sự 2015 đều quy định mức phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình; đây là quy định bằng nhau không có lợi cũng không bất lợi cho bị can, bị cáo. Do vậy nếu áp dụng Điểm n, Khoản 1, Điều 123 Bộ luật hình sự 2015 để truy tố, xét xử các bị cáo Ngô Phương Hoàng Lâm và Nguyễn Thanh Sơn là chưa thực đúng với quy định tại Điều 7 Bộ luật hình sự 2015 và Điều 2 Nghị quyết số 41 ngày 20/6/2017 của Quốc Hội.
Trần Nam - VKSND thành phố Mỹ Tho